Toezichthouder

Een ‘toezichthouder’ is iemand die er namens de gemeente Dongen op let of bepaalde wetten en regels worden nageleefd. Hieronder leest u waarom er toezichthouders zijn, hoe u ze kunt herkennen, wat hun bevoegdheden zijn en wat uw rechten en plichten zijn als u met een toezichthouder in aanraking komt.

Waarom is er toezicht?

De gemeente zorgt er voor dat wet- en regelgeving wordt nageleefd. Dat is nodig voor de veiligheid, het bestrijden van overlast en het voorkomen van ongewenste situaties. De gemeente houdt toezicht op het gebied van milieu en afval, openbare ruimte, bouwen en slopen, het gebruik van gebouwen en gronden, recreatie, monumenten, huisvesting, bewoning en brandveiligheid.

Hoe houdt de gemeente Dongen toezicht?

Om aan deze taak te voldoen heeft de gemeente speciale medewerkers in dienst, de zogenaamde toezichthouders. Zij onderzoeken, namens en onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders, of de wettelijke regels worden nageleefd. Omdat toezichthouders hun werk voornamelijk buiten het gemeentekantoor doen, zijn ze ‘de oren en ogen’ van de gemeente.

Waaraan herkent u een toezichthouder?

Elke toezichthouder draagt een legitimatiebewijs bij zich. Dit is afgegeven door het college van burgemeester en wethouders. Als hij (of zij) dit nodig vindt, mag een toezichthouder zich bij een bezoek laten vergezellen door één of meer personen.

Wat zijn de bevoegdheden van een toezichthouder?

Om aan zijn taak te kunnen voldoen mag een toezichthouder gevraagd en ongevraagd, eventueel met de benodigde apparatuur, elke plaats betreden. Een uitzondering geldt voor woningen. Deze mogen (behalve in het kader van de Woningwet) slechts met toestemming van de bewoner worden betreden. Geeft de bewoner geen toestemming, dan kan de burgemeester in uitzonderlijke gevallen een schriftelijke machtiging afgeven om zonder toestemming van de bewoner de woning binnen te treden. De bevoegdheden van de toezichthouder zijn vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb, afdeling 5.2). De toezichthouder maakt alleen gebruik van zijn bevoegdheden als dat voor de uitoefening van zijn taak nodig is. Uitgangspunt is dat er alles aan wordt gedaan om het bezoek zo spoedig mogelijk en met zo min mogelijk belasting voor u en/of uw bedrijf te laten plaatsvinden. Andere bevoegdheden van de toezichthouder zijn:

• De toezichthouder mag zaken vastleggen, bijvoorbeeld op foto.
• De toezichthouder mag inlichtingen verzamelen door inzage te eisen in zakelijke gegevens of door deze te vorderen.
• De toezichthouder mag kopieën maken of de documenten, wanneer dat ter plekke niet mogelijk is, voor dat doel korte tijd meenemen. In dat geval ontvangt u van de toezichthouder een schriftelijk ontvangstbewijs.
• De toezichthouder is bevoegd om zaken zoals gebouwen of verpakkingen te openen en monsters te nemen. Als het onderzoek ter plaatse moeilijk plaats kan vinden, mag de toezichthouder zaken, onder afgifte van een ontvangstbewijs, voor korte tijd meenemen. Ook monsters worden, voor zover mogelijk, weer teruggegeven.
• In het kader van de Woningwet is het mogelijk dat de toezichthouder een woning moet betreden, omdat daar bijvoorbeeld bouwwerkzaamheden plaatsvinden. Als een toezichthouder een overtreding constateert op grond van artikel 40 van de Woningwet (bouwen zonder of in afwijking van een bouwvergunning), dan kan de toezichthouder verzoeken de bouwwerkzaamheden stil te leggen.

Wanneer kondigt de gemeente een bezoek aan?

Onderzoeken of controles kunnen incidenteel, periodiek, gebiedsgericht of na een klacht van derden plaatsvinden. In sommige gevallen is het in het belang van het onderzoek om een bezoek niet aan te kondigen.Bij een eerste bezoek stelt de toezichthouder zich aan u voor, toont daarbij zijn legitimatie en vertelt wat het doel van het bezoek is. Bij een eventueel vervolgbezoek zal de toezichthouder er vanuit gaan dat u hem of haar al kent. Maar natuurlijk mag u de toezichthouder ook dan vragen het legitimatiebewijs te tonen.

Bent u verplicht mee te werken?

Iedereen is wettelijk verplicht om alle medewerking te verlenen aan een toezichthouder bij de uitoefening van zijn bevoegdheden (Awb, artikel 5:20). U dient mee te werken binnen de door de toezichthouder gestelde redelijke termijn.

Wat gebeurt er als u niet meewerkt?

Het niet verlenen van medewerking, bijvoorbeeld door de toegang tot een terrein te weigeren of geen inlichtingen te verstrekken, is strafbaar (Wetboek van Strafrecht, artikel 184). De gemeente heeft met de politie afgesproken om in een dergelijk geval de hulp in te roepen van de politie. De gemeente kan uw medewerking ook afdwingen door het opleggen van bestuursdwang of het opleggen van een last onder dwangsom (zie hieronder).

Wanneer hoort u over de resultaten van het onderzoek of de controle?

Na het bezoek krijgt u van de toezichthouders te horen wat de mogelijke vervolgacties van het bezoek zijn en wat er van u wordt verwacht. U krijgt na het bezoek een schriftelijke rapportage van de bevindingen. Hierin staat wat is onderzocht, wat is geconstateerd, uw verklaring en/of toelichting en wat er is afgesproken.

Welke sancties zijn er?

Er zijn zowel bestuurlijke als strafrechtelijke sancties mogelijk. Dit hangt af van de aard en omvang van de overtreding. Gelukkig komt het niet vaak tot sancties. In de meeste gevallen houden burgers en bedrijven zich goed aan de regels.

Bestuursrechtelijke sancties

Als blijkt dat er wet- of regelgeving is overtreden, of de voorwaarden van een vergunning niet zijn nageleefd, dan kan het college van burgemeester en wethouders bestuursrechtelijke sancties opleggen. Bestuursrechtelijke sancties zijn:

• Dwangsom: iedere keer, dag of week dat een situatie voortduurt die in strijd is met de wet of een voorwaarde van een vergunning, moet een bepaald bedrag worden betaald aan de gemeente.
• Bestuursdwang: de gemeente maakt op kosten van de overtreder een einde aan de strijdige situatie of overtreding of treft maatregelen. Soms sluit de gemeente een inrichting of bedrijf. De kosten worden nadien op de overtreder verhaald.
• Intrekken vergunning: de vergunning wordt ingetrokken en u moet stoppen met de activiteit.
• Intrekken subsidie of uitkering: de gemeente kan een subsidie geheel of gedeeltelijk intrekken. Een uitkering kan worden gekort, gestopt en eventueel teruggevorderd. Op de beslissing van het college om bestuurlijke sancties te treffen zijn de beroep- en bezwaarprocedures van toepassing.

Strafrechtelijke sancties

De gemeente kan de politie verzoeken om een strafrechtelijke sanctie op te leggen. Hierop zijn geen beroep- en bezwaarprocedures van toepassing. Voor strafrechtelijke sancties maakt de politie of een Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) proces-verbaal op en stuurt dit aan het Openbaar Ministerie. Het Openbaar Ministerie doet vervolgens een transactievoorstel (schikking) of brengt de zaak aan bij de rechter. Het is mogelijk dat meerdere sancties worden opgelegd. Een proces-verbaal kan in combinatie met een bestuursrechtelijke sanctie worden opgelegd.